Hoe softwareontwikkelaars de muziekindustrie de nek omdraaiden

Ik heb een paar passies in het leven: software bouwen, online platforms en muziek maken.

En het lijkt erop dat mijn eerste passie mijn kansen op een muzikale carrière heeft verpest.

Dat is tenminste een handig verhaal om te vertellen. Een verhaal waarin ontwikkelaars, platforms en algoritmen de plaats innamen van talent, labels en platenzaken. Een verhaal waarin code stilletjes de grond onder gitaren en drumstellen vandaan trok.

Maar zoals de meeste handige verhalen, is het niet helemaal waar.

Toen muziek nog fysiek was

Voordat software overal in doordrong, was muziek tastbaar.

Je ging naar een platenzaak. Je snuffelde rond. Je vroeg vrienden om tips. Je las lokale tijdschriften. Je kocht een lp of een cd, nam die mee naar huis en draaide hem van begin tot eind. Albums waren ervaringen, niet zomaar een verzameling liedjes.

De distributie was beperkt. Als je geen contract had, bestond je simpelweg niet op grote schaal. Labels bepaalden de toegang, de radio besliste wat populair was en geografie deed ertoe. Een band in België kon volkomen onbekend zijn in Nederland.

Er was schaarste. En schaarste creëerde waarde.

Technologie vermoordde de muziek niet, het schaalde het op

Toen kwam de technologische vooruitgang.

Eerst verbeterden cd's de kwaliteit en duurzaamheid. Daarna breidden wereldwijde distributienetwerken zich uit. Radio werd gestandaardiseerd. MTV maakte van muziek een visueel product.

Niets hiervan maakte de industrie kapot. Het maakte haar groter. Het was een spannende tijd!

Technologie, zelfs vóór software, duwde muziek al richting schaalvergroting. Meer bereik, meer luisteraars, meer omzet. De industrie paste zich aan omdat het kernmodel nog overeind bleef: mensen betaalden voor toegang.

Het internet: De eerste gouden eeuw voor onafhankelijke artiesten

Het vroege internet voelde eigenlijk als een geschenk voor muzikanten.

Platforms zoals MySpace boden artiesten de kans om muziek te publiceren zonder label. Fans konden direct contact leggen. Websites, nieuwsbrieven en forums creëerden gemeenschappen in plaats van alleen een publiek.

Daarna kwamen de eerste streaming-experimenten en internetradio. Plotseling was distributie niet langer de flessenhals.

Even leek het erop dat softwareontwikkelaars de muziek hadden gedemocratiseerd.

• Iedereen kon uploaden.

• Iedereen kon ontdekt worden.

• Iedereen kon een fanbase opbouwen.

Het was niet perfect, maar het was open.

En nog spannender!

Toen brak software het verdienmodel

En toen kwam het deel waar mensen graag de schuld aan geven.

Platforms zoals Napster maakten muziek van de ene op de andere dag gratis. Niet goedkoper, maar gratis. Die ene verschuiving vernietigde de economie van eigendom.

De cd-verkoop stortte in.

Platenzaken verdwenen.

Piraterij werd normaal gedrag.

Later bouwden legale platforms zoals Spotify het systeem weer op, maar onder compleet andere voorwaarden.

Eigendom werd toegang.

Albums werden afspeellijsten.

Inkomsten werden fracties van centen per stream.

Tegelijkertijd introduceerde software een nieuwe dynamiek:

• Singles boven albums, omdat algoritmen frequentie belonen

• Persoonlijkheid boven bands, omdat individuen het beter doen op sociale platforms

• Constante output boven vakmanschap, omdat de aandachtspanne kort is

Niet alleen de distributie veranderde. De hele prikkelstructuur ging op de schop.

Van stromingen naar persoonlijke algoritmen

Voordat software je smaak cureerde, deed cultuur dat.

Zenders als MTV draaiden niet alleen muziek, ze gaven vorm aan je identiteit. Als je van grunge hield, kleedde je je als grunge. Als je in de punk zat, lééfde je die scene. Genres waren niet alleen geluiden, het waren stammen.

Stromingen zoals disco, grunge, punk, nu-metal, pop, EDM… ze definieerden generaties. Je luisterde niet alleen naar muziek, je hoorde erbij.

Er was een vorm van collectieve filtering. Labels, radiostations en tv bepaalden wat je bereikte, en daarbinnen koos jij je eigen pad.

Vandaag de dag is die structuur verdwenen.

Platforms zoals Spotify hebben culturele poortwachters vervangen door persoonlijke algoritmen. In plaats van hele genres te pushen, optimaliseren ze voor jou, individueel.

Je "smaak" is geen stroming meer. Het is een dataset.

En dat verandert alles.

Een enkele afspeellijst kan zonder wrijving overgaan van Metallica naar Katy Perry. Het algoritme geeft niets om identiteit of samenhang, het geeft om betrokkenheid.

Dit heeft een aantal gevolgen:

• Genres vervagen, omdat luisteraars niet langer beperkt zijn tot één scene

• Ontdekking verbetert, omdat je wordt blootgesteld aan dingen waar je zelf niet naar zou zoeken

• Identiteit verzwakt, omdat muziek minder verbonden is met ergens bij horen

Muziek verloor geen diversiteit, het won het juist.

Maar het verloor onderweg wel iets anders: gedeelde culturele momenten.

Er zijn minder wereldwijde "golven" waarbij iedereen dezelfde kant op beweegt. In plaats daarvan bestaan er miljoenen micro-publieken, elk met hun eigen versie van wat muziek is.

De industrie stierf niet, ze versnipperde

Het is makkelijk om te zeggen dat softwareontwikkelaars de muziekindustrie hebben "vermoord".

Maar dat klopt niet.

Ze hebben de poortwachters weggehaald.

Ze hebben de schaarste weggehaald.

Ze hebben het oude verdienmodel weggehaald.

Wat ervoor in de plaats kwam is niet kleiner. Het is meer versnipperd.

Vandaag de dag:

• Wordt er meer muziek gemaakt dan ooit

• Kunnen meer artiesten direct een wereldwijd publiek bereiken

• Bestaan er meer niches, en die bloeien

Maar:

• Inkomsten zijn geconcentreerd aan de top

• Ontdekking wordt gedreven door algoritmen

• Consistentie wint het vaak van originaliteit

De drempel om binnen te komen is weg. De drempel om aandacht te krijgen is hoger dan ooit.

Nog steeds spannend, maar ook een beetje eng. Vind je niet?

Dus… hebben softwareontwikkelaars mijn muzikale carrière om zeep geholpen?

Het zou handig zijn om ja te zeggen.

Om de schuld te geven aan platforms, algoritmen en de economie van streaming. Om te beweren dat ik in een ander tijdperk in een platenzaak zou zijn ontdekt, getekend door een label en de wereld rond zou toeren.

Maar zo werkt het niet.

Als er al iets is, biedt de huidige tijd juist meer kansen:

• Je kunt direct publiceren

• Je kunt een wereldwijd publiek bereiken

• Je kunt een niche-following opbouwen zonder label

En luisteraars zijn eclectischer dan ooit. Mensen springen van jazz naar techno naar indie in één afspeellijst. De openheid die software heeft gecreëerd, vergroot juist de kans om gehoord te worden, in plaats van die te verkleinen.

Software heeft de muziekindustrie niet vermoord. Het heeft haar herschreven.

En zoals bij elke herschrijving zijn er winnaars, verliezers en een compleet nieuwe set regels.

De eerlijke conclusie is dus simpeler.

Ik heb geen muzikale carrière vanwege een gebrek aan talent en toewijding.

Niet omdat softwareontwikkelaars die van me hebben afgepakt.